Uitgifte en levering van aandelen
Uitgifte van aandelen - Erkenning van de levering - Rol van de notaris
Uitgifte van aandelen
Bij oprichting vennootschap
Wanneer een vennootschap wordt opgericht, zullen er aandelen moeten worden uitgegeven. Ze kunnen uitgegeven worden aan de oprichter[s] van de vennootschap of aan anderen die geld [of goederen] in de vennootschap brengen. De uitgifte van aandelen bij de oprichting wordt geregeld in de oprichtingsakte van de vennootschap. Dat is altijd een notariële akte. In dit geval is voor de uitgifte dus geen afzonderlijke akte nodig.
Na oprichting
Bestaat de vennootschap al, dan is voor de uitgifte van nieuwe aandelen wel een afzonderlijke, notariële, akte vereist. De vennootschap die de aandelen uitgeeft en de personen aan wie de aandelen worden uitgegeven, zijn allen partij in de akte en dienen dus allen deze notariële akte te ondertekenen.
Akte van uitgifte
De wet geeft aan welke gegevens de akte van uitgifte moet bevatten. Dat zijn:
- de naam en het adres van de vennootschap die de aandelen uitgeeft
- de titel van de rechtshandeling, dat is in dit geval de uitgifte van aandelen
- de personalia en adressen van de natuurlijke personen aan wie de aandelen worden uitgegeven
- de rechtsvorm, naam en adressen van de rechtspersonen aan wie de aandelen worden uitgegeven
- het aantal en de soort aandelen waarop de rechtshandeling betrekking heeft.
De notaris controleert al deze gegevens.
Register
De uitgifte van de aandelen moet worden aangetekend in het aandeelhoudersregister. Alhoewel dit een verantwoordelijkheid is van de directie van de betreffende vennootschap, zal de notaris de directeuren erop wijzen dat aantekening moet plaatsvinden. In de regel zal de notaris dit voor de vennootschap in orde maken. Bij hem of haar is een aandeelhoudersregister verkrijgbaar.
Levering van aandelen
Voor de levering van een aandeel is een notariële akte vereist. Dit geldt ook voor beperkte rechten op een aandeel, zoals vruchtgebruik of pandrecht. Met de notariële akte alleen is de zaak nog niet af. Pas wanneer de vennootschap de levering van de aandelen heeft erkend of wanneer de levering aan haar is betekend, kan de nieuwe aandeelhouder of rechthebbende de rechten uitoefenen die aan het aandeel verbonden zijn. Voorbeelden daarvan zijn het stemrecht, vergaderrecht en dividendrecht.
Inhoud akte
In de akte van levering moeten dezelfde gegevens worden vermeld als in de akte van uitgifte. Ook moet worden vermeld wanneer en op welke wijze de verkoper het aandeel of het beperkte recht daarop heeft verkregen. In de akte van levering zal verder nog aandacht moeten worden besteed aan de blokkeringsregeling, zoals die in de statuten voorkomt, aan de mogelijkheid tot ontbinding en aan de erkenning. In samenhang met de akte zal zo nodig aan de Kamer van Koophandel opgave worden gedaan van diverse gegevens, bijvoorbeeld van een adreswijziging of directiewisseling.
Erkenning van de levering
Hoe?
De vennootschap moet de levering erkennen. Gebeurt dat niet, dan is de nieuwe aandeelhouder wel eigenaar, maar kan hij geen aandeelhoudersrechten doen gelden, zoals het stem-, vergader- en dividendrecht. Hoe de erkenning moet gebeuren, is in de wet van 1 januari 1993 geregeld. Het kan op drie manieren, te weten:
- in de notariële akte van levering. In deze akte kan de levering worden erkend door een directeur, of door meer directeuren indien de statuten van de vennootschap het optreden van meer directeuren tezamen eisen.
- door een notarieel afschrift of uittreksel van de akte van levering aan de vennootschap te overleggen, waarop deze een gedagtekende verklaring van erkenning plaatst.
- door inschrijving van de verkrijger van het aandeel in het aandeelhoudersregister. Dit moet de vennootschap dan zelf doen. Deze manier wordt gehanteerd als de vennootschap kennis draagt van de levering, maar nog geen verzoek om erkenning heeft gekregen. De vennootschap erkent dan de levering uit eigen beweging. In dit geval moet de vennootschap de inschrijving meedelen aan de partijen die bij de rechtshandeling betrokken zijn, met het verzoek alsnog een notarieel afschrift of een uittreksel van de akte van levering aan de vennootschap te overleggen. Dat verzoek moet per aangetekende brief worden gedaan. Na ontvangst van het notarieel afschrift of van een uittreksel van de akte van levering plaatst de vennootschap als blijk van de erkenning een aantekening op het stuk, voorzien van de dagtekening. Ook kan de levering betekend worden door middel van een deurwaardersexploit ; dit komt in de praktijk echter weinig voor.
Geen erkenning
Erkenning [of betekening] is niet nodig indien de vennootschap bij de rechtshandeling zelf partij is. Dat is het geval wanneer de vennootschap zelf aandelen inkoopt of verkoopt, maar ook wanneer een beperkt recht op haar eigen aandelen wordt gevestigd of wanneer zij bijvoorbeeld een vruchtgebruik verkrijgt.
Rol van de notaris
Rechtszekerheid
Reden om de tussenkomst van de notaris bij de uitgifte en levering van aandelen verplicht te maken, was de bevordering van de rechtszekerheid. Door de bemoeienis van de notaris bent u er zeker van dat aan de statutaire en wettelijke formaliteiten wordt voldaan.
Titelrecherche
De notaris heeft de plicht een titelrecherche te doen. Dat betekent dat hij in ieder geval zal moeten onderzoeken of de levering een geldige juridische basis ['titel'] heeft en of degene die levert daartoe bevoegd is.
Hoever terug in de tijd?
Een belangrijke vraag bij de recherche is tot welke datum in het verleden de notaris hierbij moet gaan. Stel dat de notaris concludeert dat de levering indertijd niet geheel volgens de toen geldende regels heeft plaatsgevonden. Niemand heeft dat toen geweten, omdat er niemand was die de levering op juistheid controleerde. Al die jaren heeft de 'eigenaar' gedacht dat de aandelen zijn eigendom waren. Moet hij nu te horen krijgen dat hij niet de eigenaar is, als gevolg van de ongeldige procedures die indertijd gevolgd zijn? Voor de beantwoording van deze vraag spelen de overgangsbepalingen van de nieuwe wet een rol. Eén van die overgangsbepalingen stelt in hoofdlijnen het volgende:
is een aandeel geleverd voordat de nieuwe wet in werking trad [1 januari 1993]
en zijn sinds die levering vijf jaren verstreken
en heeft de vennootschap gedurende dat tijdvak de levering als geldig aanvaard,
dan kan geen beroep gedaan worden op het gebrek dat toentertijd in de levering is opgetreden. De levering wordt als geldig aanvaard.
Kosten
De notaris berekent voor zijn werk bij de uitgifte en levering van [beperkte rechten op] aandelen een uurtarief. Daarbij kan hij rekening houden met bijzondere omstandigheden zoals spoedeisendheid, ingewikkeldheid en belang van de zaak. Moet de notaris een uitvoerige recherche plegen, dan zullen de kosten daardoor oplopen. Overigens zal dit van voorbijgaande aard zijn. Immers, nu de aandelen volgens de nieuwe wet bij notariële akte worden uitgegeven en geleverd, kan de notaris die een volgende levering verzorgt erop vertrouwen dat zijn collega bij de vorige levering de noodzakelijke handelingen heeft verricht. De recherche kost dan beduidend minder tijd, en de notariskosten zullen dan lager zijn. Is de vorige levering of uitgifte ook bij notariële akte geschied, dan kan de notaris die de volgende levering verzorgt erop vertrouwen dat zijn collega bij de vorige levering de noodzakelijke handelingen heeft verricht. De recherche kost dan beduidend minder tijd, en de notariskosten zullen dan lager zijn.